İsrail Erbilde Kürt Dergisi Çıkarıyor:Kürtler Yahudileştiriyor mu?
Erbildeki İsrail-Kürt dergisinin amacı ne?
MESUT ÇEVİKALP
Sayı: 788/ Tarih : 11-01-2010
Kuzey Irakta yayın yapan İsrail-Kürt dergisi, İsraildeki Kürt Yahudileri Kuzey Iraka dönmeye çağırıyor. Hedefi Kürt-İsrail ilişkilerini derinleştirmek olan dergiyi Mardin doğumlu bir yayıncı çıkarıyor.
“İsrail, Kürt halkının haklarına daima destek vermiştir. Kürtler gelecekte İsrail’in stratejik müttefiki olabilir. Bu da elbette imkânsız bir şey değil. Her bir millet ve ülke diplomatik ve siyasi ilişki kurmakta serbesttir. Bu Kürtleri de kapsıyor. Diğer halkları ezmeye ve haklarını ihlal etmeye çalışan etraftaki birtakım ülkeler, bu ilişkiyi Kürtlere reva görmezler…”
İsrail’de geçtiğimiz şubattaki genel seçimlerin ardından 28 milletvekiliyle iktidardan ana muhalefette düşen Kadima Partisi’nin lideri Tzipi Livni’ye ait bu sözler. Eski Dışişleri Bakanı Livni, geçen aylarda verdiği bir röportajda dile getiriyor bu düşüncelerini.
Röportajın devamı daha da ilginç:
-Kürdistan’da ‘İsrail-Kürt’ adlı bir derginin çıkmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Çok mutluyum… Hiç şüphesiz ki İsrail-Kürt dergisi, Kürt ve İsrail milletleri arasında ilişki ve dostluk kanallarından biridir. İsrail’de çok sayıda Yahudi Kürt yaşıyor. Bunların Kürdistan’a gidip orada yaşama hakkı, kültürlerini özgürce müdafaa hakkı bulunuyor… Biz Kürtlerle olan ilişkilerimizin devam etmesini ve ilerlemesini çok istiyoruz. Kürt ve Yahudilerin birbirlerine yakın olmayı başarabilen iki millet olduğu gerçeği yakın gelecekte net bir şekilde ortaya çıkacaktır.
-Medya merkezleri ortamında birçok kez Kürt-İsrail ilişkisinden söz ediliyor. Ancak bu ilişkide hem İsrail hem de Kürtler tarafından resmî bir şekilde söz edilmemiştir. Sizce bunun sebepleri nedir?
Burada birtakım iç ve dış faktöre dönmemiz lazım. İsrail bu ilişkiden resmî bir şekilde söz ederse bu onun için bir sorun teşkil etmeyebilir. Ancak bugüne kadar özgür bir yapıya sahip olmayan Kürtler için zor olabilir...
Livni’nin verdiği röportaj, İsrail’in Kuzey Iraklı Kürtlerle kurduğu bağları yansıtması açısından önemli elbette. İlişkilerin Molla Mustafa Barzani’ye (Kuzey Irak’taki Kürt Yönetimi Başkanı Mesut Barzani’nin babası) kadar uzandığı bugün biliniyor artık. Ancak röportajın bir başka önemi var ki; bu habere kapı açıyor. Livni’nin bu röportajı, geçen mayısta Erbil’de yayımlanmaya başlayan ‘İsrail-Kürt’ dergisinde yer aldı. Derginin 3. sayısının kapak konusu olan bu röportaj, “Kürtler gelecekte İsrail’in stratejik müttefiki olabilir” başlığını taşıyor. 3. sayısında Livni gibi önemli bir İsrailli politikacıya ulaşan dergi, Türkiye’de fark edilmedi daha. Ancak kısa zamanda imza attığı haberler onun Kuzey Irak’ta en çok konuşulan dergi olmasını sağladı. Peki, İsrail-Kürt dergisinin amacı ne? Neden Erbil’den yayın yapıyor. Mardin doğumlu yöneticisinin İsrail ilgisi nereden kaynaklanıyor?
İsrail-Kürt dergisi ilk iki sayısında olduğu gibi son sayısında da İsrail Kürt ilişkilerini kuvvetlendirmeye yönelik haberlere imza atıyor. İsrail ile Kuzey Irak’taki Yahudilerin tarihi bağlarına, Yahudi Kürtlerin hikâyelerine, ortak kültür ve siyasi-ekonomik girişimlere yönelik araştırmalara değiniyor. Kürtçe ve İngilizce 52 sayfadan (2 sayfası İngilizce) oluşan derginin en büyük söylemi ise “zengin ve güçlü bir Kürdistan’ın inşası için İsrail’deki Yahudilerin Irak’a döndürülmesi.” Bu yönde her iki ülkeye çözüm alternatifleri sunmaktan geri durmuyor. Dergiye göre, bugün İsrail’de Filistin’e yakın sınır bölgesinde yaşayan Yahudi Kürtlerin Irak’a dönmesi durumunda Filistin-İsrail sorununda, özellikle yerleşimciler krizinde bir rahatlama sağlanacak.
Her sayısı yaklaşık 1.500 adet basılan ve Erbil başta olmak üzere Kuzey Irak’taki tüm şehirlerde satılan dergiyi Bölgesel Kürt Yönetimi’ne bağlı İnsan Hakları Komisyonu’nun 1994-1997 arasında başkanlığını üstlenen Davud Bağıstani çıkarıyor. Başyazarı ise Mevlüt Afand. Dergi, Kürt Gazeteciler Sendikası’na da kayıtlı. Yani resmî izinli. 1990’larda ‘PKK ile Türkiye arasında arabuluculuk yaptığını’ iddia etmesinin ardından Türkiye’de adı duyulan Bağıstani aslen Mardinli. 1947’de Mardin’in Savur ilçesinin Bağıstan köyünde dünyaya geldiğini; fakat daha sonra ismini değiştirdiğini söylüyor. Aynı zamanda eski bir Peşmerge olan Bağıstani, yıllardır Erbil’de yaşıyor. Türkçe biliyor, İsrail ile yakın temas içinde olduğu ifade ediliyor. Bugüne kadar biri kaçak dört kez İsrail’e gittiği, bir dönem adının karıştığı yolsuzluktan dolayı yargılandığı ve bir müddet tutuklu kaldığı hakkında anlatılan bilgilerden.
Başlattığı ‘Yahudi Kürtler eski topraklarına dönsün’ kampanyasının ardından ciddi eleştirilere muhatap olan Davud Bağıstani, İsrail desteğini kabul etmiyor. Mesela Fransız haber ajansı AFP’ye verdiği bir beyanatta, ‘İsrail-Kürt dergisinin Kürdistan’ın çıkarına yayın yaptığını söylüyor. Zira ona göre bölgenin Yahudi Kürtlere ihtiyacı var. Anayasa’ya konulacak bir madde ile diasporadaki Yahudi Kürtlerin eski topraklarına dönebileceklerini savunan Bağıstani, ileriki günlerde bu yönde adımlar atılacağını ifade ediyor. Bununla birlikte kısa zamanda gündeme oturan dergiye karşı duruş da yok değil. Özellikle Müslüman kanaat önderleri dergiye şüpheyle yaklaşıyor. Karşı duruşa rağmen 62 yaşındaki Bağıstani, gelecek dönemde Kürtlerle İsraillilerin kaçınılmaz olarak yaklaşacağına inanıyor. Ona göre, İsrail’de Arap ülkelerinden göç etmiş 1,5 milyon Yahudi yaşıyor. Bunların yaklaşık 150 bini Kürt Yahudi’si ve Kürt bölgesinden göç etmiş.
Tarihi kayıtlar, bu noktada Bağıstani’yi doğruluyor. Uzmanlar, Kuzey Irak ve civarındaki Yahudilerin, M.Ö. VII. yüzyılın sonlarında Babil kralı Nabukadnezar tarafından İsrail’den Irak topraklarına sürülmesiyle buraya geldiklerini ortaya koyuyor. 1881’deki nüfus sayımı bugünkü Kuzey Irak bölgesinde toplam 4.286 Yahudi’nin yaşadığını gösteriyor. Milletler Cemiyeti’nin 1924’teki bir diğer sayımı da Süleymaniye’de 1.550, Erbil’de 2.750, Musul’da 7.550 Yahudi bulunduğunu yansıtıyor. 1940’lardan itibaren bölgedeki Kürtler birer ikişer İsrail’e taşınmaya başlıyor. Ancak en büyük göç dalgası 1950’li yıllarda yaşanıyor. İsrail istihbarat servisi Mossad’ın düzenlediği Ezra ve Nehemya adlı iki gizli operasyonla Kuzey Irak’taki yaklaşık 100 bin Kürt Yahudi’si İsrail’e taşınıyor. Göçlerin ardından 1973 yılında İsrail’deki Kürt Yahudileri Ulusal Örgütü’nce yapılan sayımda İsrail’de 90 bin Kürt bulunduğu rapor ediliyor. 1988’de ülkedeki Kürt Yahudi’sinin 150 bine ulaştığı açıklanıyor. Kürtlerin hızla İsrail’e taşınmasında eski İsrail Başbakanı Golda Meir’in büyük katkısı bulunuyor. Bayan Başbakan Meir, İsrail’in çevresindeki düşman ülkelere karşı, dost ülkelerden oluşacak bir hat oluşturma stratejisini hayata geçirmişti. Dolayısıyla Irak’taki Kürt Yahudilerin ülkeye taşınmasına ön ayak olmuş, Kuzey Irak’la ikili ilişkilerin geliştirilmesini sağlamıştı. Şah döneminde İran’daki Yahudilerle kurulan sıcak ilişkiler de bu stratejinin bir ürünüydü.
İsrail-Kürt ilişkilerinin kronolojisi
1930- İsrail, devlete zemin hazırlamak için Kürt liderlerle temas kurdu. 1958- İsrail, İran’daki üsler yoluyla Kürtleri silahlandırmaya başladı. 1965- İsrail, Kürtler için Kuzey Irak dağlarında eğitim kampları kurdu. 1966- İsrail Başbakanı Levi Eshkol, Iraklı Kürt liderleriyle görüştü. 1966- Mustafa Barzani’nin İsrail temasları. 1967- 1967 Savaşı sırasında Irak’taki Kürtler hükümete karşı ayaklandı. 1973- Arap-İsrail Savaşı sırasında Kürtler yeniden ayaklandı. 1973- Mustafa Barzani İsrail’e bir ziyaret düzenledi, ilişkiler pekişti. 1993- İsrail’de Kürt-İsrail Dostluk Birliği kuruldu. 1994- İsrail’de Kürt Yahudi Kültür Merkezi kuruldu. 2003- İsrail Başbakanı Ariel Şaron, Kuzey’deki Kürt liderlere mektup gönderdi: “Hayallerinizi ancak biz gerçekleştirebiliriz.” 2003- Dünya basını Mossad ajanlarının Kuzey Irak’ta cirit attığını yazdı. 2005- İsrailli emekli subayların Kuzey Irak’ta Kürtleri eğittiği yazıldı.
Aksiyon Dergisi
